PRAWO  
Spis treści:
do góry

* * *

1. SPRAWY CYWILNE

      Jak wnieść pozew?
      Kto może reprezentować stronę w sądzie?


Od czego zacząć?
Jeśli decydujesz się na wystąpienie do sądu w sprawie cywilnej, powinieneś zacząć od pozwu - pisma procesowego wszczynającego postępowanie w danej sprawie.


Podstawowe zasady

Pozew należy sporządzić w maszynopisie bądź ręcznie (czytelnie!) w tylu egzemplarzach, ile osób (stron, uczestników) on dotyczy plus jeden egzemplarz dla sądu; do pozwu należy załączyć odpisy powołanych w nim dokumentów.


Każdy pozew winien zawierać:
- oznaczenie sądu, do którego jest skierowany;

- oznaczenie stron (powoda i pozwanego) i wskazanie ich adresów;

Powód (powódka) to osoba występująca z żądaniem, pozwany (pozwana) to osoba, przeciwko której pozew jest skierowany.

- precyzyjne określenie naszego żądania (np. jakiej kwoty domagamy się od pozwanego);

- przytoczenie okoliczności faktycznych na poparcie naszych żądań i wskazanie dowodów (np. dokumentów czy świadków), uzasadnienie żądań winno być zwięzłe i precyzyjne;

- określenie wartości przedmiotu sporu (czyli np. w przypadku żądania zapłaty - sumy wszystkich dochodzonych roszczeń);

- ewentualnie wniosek o rozpoznanie sprawy pod nieobecność powoda, wniosek o zwrot kosztów procesu.


W pismach procesowych zawsze powołuj się na sygnaturę akt - znajdziesz ją na każdym piśmie, które otrzymujesz z sądu.
Wszystkie pisma procesowe składaj z odpisami dla pozostałych stron.


PAMIĘTAJ!

Niezwłocznie powiadamiasz sąd o zmianie miejsca zamieszkania (swojego lub innych uczestników). Jeżeli nie wskażesz sądowi swojego nowego adresu, wezwania i zawiadomienia wysłane na poprzedni adres sąd potraktuje jako doręczone. Sąd ani inne strony nie będą wówczas musiały ustalać Twojego nowego adresu.


Gdy nie możesz ustalić miejsca zamieszkania którejś ze stron procesu, masz prawo złożyć wniosek o ustanowienie kuratora procesowego dla nieznanego z miejsca pobytu. Zaliczką na poczet wynagrodzenia kuratora jest obciążana przez sąd strona, która składa wniosek o jego ustanowienie. Wynagrodzenie kuratora zależy od rodzaju sprawy, jej zawiłości i nakładu pracy.

Strona, która nie jest w stanie ponieść kosztów zaliczki, może ubiegać się o zwolnienie od nich - na zasadach opisanych poniżej, dotyczących wpisu sądowego.


Wpis:

Sąd po otrzymaniu pozwu może wezwać do jego uzupełnienia i na pewno wezwie do uiszczenia wpisu.

Zarządzenie to należy wykonać we wskazanym przez sąd terminie tygodniowym, gdyż uchybienie terminu spowoduje zwrot pozwu.

Jeśli kwota wpisu jest dla Ciebie zbyt wysoka, masz prawo złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten należy uzasadnić oraz załączyć zaświadczenie o dochodach swoich i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.


Właściwość miejscowa sądu:

Pozew z załącznikami i odpisami należy: - złożyć w sądzie - w biurze podawczym (wówczas należy zatrzymać jeden egzemplarz pozwu ze stemplem biura jako pokwitowanie)

lub

- nadać w urzędzie pocztowym (warto wysłać go listem poleconym i zachować dowód nadania).


Generalną zasadą jest, że właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd, w którego okręgu mieszka (lub ma siedzibę) pozwany.


Ponadto:

- w sprawach o rozwód decyduje miejsce zamieszkania wspólnego małżonków, jeśli choć jedno z nich w okręgu tym nadal stale przebywa, w braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sad miejsca zamieszkania strony pozwanej a gdy i tej podstawy nie ma - sad miejsca zamieszkania strony powodowej,

- w sprawach o alimenty, o ustalenie ojcostwa powództwo można wytoczyć przed sad miejsca zamieszkania powoda bądź pozwanego,

- w sprawach o własność lub inne prawa rzeczowe, posiadanie nieruchomości wyłącznie właściwy jest sad, w okręgu którego położona jest nieruchomość,

- powództwa z tytułu dziedziczenia, zachowku, zapisu, polecenia wytacza się wyłącznie przed sad ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy (zmarłego) jako sad spadku,

- powództwo o roszczenie z czynu niedozwolonego można wytoczyć przed sad, w okręgu którego nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę lub przed sąd właściwy według miejsca zamieszkania sprawcy,

- powództwa o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, o odszkodowanie z tytułu jej niewykonania można wytoczyć przed sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej lub przed sąd, w okręgu którego umowa miała być wykonana.


Właściwość rzeczowa

Sądem, do którego kierujemy pozew, może być sąd rejonowy albo sąd okręgowy.

Sądy okręgowe rozpoznają sprawy o:

- rozwód,

- prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzono roszczenia majątkowe,

- prawa majątkowe, których wartość przedmiotu sporu przekracza kwotę 30.000 zł*, oprócz spraw o alimenty, naruszenie posiadania i - zniesienie wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami,

- z zakresu prawa autorskiego i prasowego.


Wszystkie pozostałe spory rozpoznaje sąd rejonowy.


Uwaga!

Skierowanie sprawy do sądu niewłaściwego (rzeczowo czy miejscowo) spowoduje przekazanie jej przez ten sąd sądowi właściwemu, o czym zostaniesz powiadomiony.

* od 5.02.2005 r.-75 000 zł



Pełnomocnik

Na każdym etapie procesu można ustanowić pełnomocnika. Może nim zostać nie tylko adwokat czy radca prawny, ale również rodzice, małżonek, rodzeństwo, zstępni strony, osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.

Pełnomocnictwa udziela się pisemnie bądź w toku sprawy ustnie do protokołu. Osoby zwolnione od kosztów sądowych w całości lub w części mogą złożyć wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek taki może zostać zawarty już w pozwie (wtedy musi zostać połączony z wnioskiem o zwolnienie od kosztów).

Sąd uwzględni wniosek, jeśli uzna udział pełnomocnika z urzędu za potrzebny.


Strona pozwana

Pozwany po otrzymaniu z sądu pozwu może zająć wobec niego stanowisko (tzn. ustosunkować się do wszystkich żądań i dowodów zgłoszonych w pozwie) na pierwszej rozprawie lub na piśmie - w odpowiedzi na pozew.

Jeśli pozwany zgadza się z wszystkimi żądaniami - uznaje powództwo, a jeśli kwestionuje roszczenie - wnosi o jego oddalenie i przytacza okoliczności i dowody na poparcie swego stanowiska.

Brak odpowiedzi na pozew połączony z nieobecnością na rozprawie może skutkować wydaniem wyroku zaocznego. Wyrok zaoczny jest doręczany stronom z urzędu. Jest on z reguły zaopatrzony w rygor natychmiastowej wykonalności, co oznacza, że można prowadzić egzekucję na jego podstawie przed uprawomocnieniem się tego orzeczenia.


Posiedzenia sądu

Strony procesu powiadamiane są o terminach posiedzeń jawnych (rozpraw) oraz o decyzjach, jakie zapadły na posiedzeniach niejawnych, czyli odbytych bez udziału stron.

Nieusprawiedliwiona nieobecność na rozprawie może spowodować ujemne skutki procesowe: wyrok zaoczny, zawieszenie postępowania, w sprawach rozwodowych nawet ukaranie grzywną.

W trakcie rozprawy masz prawo do zgłaszania wniosków, do zadawania pytań świadkom, biegłym i pozostałym stronom.

do góry

* * *

2. POSTĘPOWANIE W SPRAWACH SPADKOWYCH

      Jak starać się o stwierdzenie nabycia spadku?
      Jak można dzielić spadek?
      Czy można odrzucić spadek?


Postępowanie spadkowe

Spadkiem nazywamy prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, które przechodzą na spadkobierców z datą jego śmierci.

Przeprowadzenie postępowania sądowego w sprawie spadkowej nie jest obowiązkowe. Nie będzie w ogóle potrzebne, jeżeli majątek zmarłego jest niewielki (np. obejmuje tylko drobne ruchomości).

Nie jest też ograniczone żadnym terminem, może więc mieć miejsce nawet po kilkudziesięciu latach po śmierci spadkodawcy.


Pamiętaj! Upływ czasu nie ma wpływu na to, kto zostanie uznany za spadkobiercę, ponieważ o tym, kto jest spadkobiercą, decyduje stan istniejący w chwili śmierci spadkodawcy. Jeżeli więc któryś ze spadkobierców (który żyt w momencie śmierci spadkodawcy) umrze przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, to i tak w postanowieniu sądu zostanie uznany za spadkobiercę, a to, co odziedziczył, wejdzie do spadku po nim.


Pierwszym krokiem do załatwienia kwestii spadkowych jest złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

Powinieneś go złożyć do sądu rejonowego, w którego okręgu spadkodawca ostatnio stale zamieszkiwał. W jednym wniosku możesz żądać stwierdzenia nabycia spadku po kilku osobach.


Wniosek taki powinien zawierać:

- imię, nazwisko i adres osoby składającej wnio- sek (wnioskodawca) oraz imiona, nazwiska i adresy potencjalnych spadkobierców ustawowych i testamentowych (uczestnicy postępowania);

- imię i nazwisko zmarłego, datę i miejsce (miejscowość) jego śmierci oraz jego ostatnie miejsce stałego zamieszkania;

- akt zgonu oraz inne akty stanu cywilnego wskazujące na pokrewieństwo ze zmarłym osób wskazanych we wniosku jako spadkobiercy (odpis skrócony aktu urodzenia, odpis skrócony aktu małżeństwa);

- oryginały testamentów, jeżeli zmarły zostawił. Należy również dołączyć odpisy wniosku w ilości odpowiadającej liczbie uczestników postępowania.


Wniosek należy opłacić znakami opłaty sądowej lub przelewem w kwocie 20 zł (jeżeli wniosek obejmuje więcej niż jednego spadkodawcę - po 20 zł od każdego spadkodawcy).


Pamiętaj! Jeżeli nie podasz we wniosku wszystkich tych informacji bądź nie opłacisz go, sąd wezwie Cię do jego uzupełnienia. Powinieneś zawsze wykonywać wezwania zawarte w pismach, które sąd Ci przyśle i przestrzegać podanych w nich terminów. Jeśli nie jesteś w stanie czegoś wykonać, poinformuj o tym sąd na piśmie.

Po złożeniu kompletnego wniosku sędzia wyznacza rozprawę, na którą wzywa wnioskodawcę i uczestników postępowania. Pouczenie o obowiązku lub braku obowiązku stawiennictwa w sądzie znajdziesz na wezwaniu na rozprawę.

Po przeprowadzeniu rozprawy sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym wymienia spadkodawcę oraz wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wysokość ich udziałów (w postaci ułamka).


Pamiętaj! Sąd stwierdzi nabycie spadku przez spadkobierców, choćby byty nimi inne osoby niż te, które wskazali uczestnicy. Nie ma na to wpływu, kto ze spadkobierców przyszedł na rozprawę.

Jeżeli jesteś niezadowolony z postanowienia,możesz się od niego odwołać. Jeżeli żaden z uczestników postępowania tego nie uczyni, to postanowienie uprawomocni się po 3 tygodniach od jego ogłoszenia. Wtedy dopiero możesz otrzymać jego odpis z informacją o jego prawomocności. Sąd wysyła odpisy postanowienia wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Wniosek musi być opłacony (6 zł za każdą stronę postanowienia).


Pamiętaj! Po uprawomocnieniu się postanowienia sąd przesyła jego odpis do urzędu skarbowego. Powinieneś się rozliczyć z podatku od spadków i darowizn.


Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.

Takie postanowienie potwierdza przejście majątku na spadkobierców. Jest podstawą np. wpisania ich jako nowych właścicieli nieruchomości do księgi wieczystej, umożliwia im dostęp do rachunków bankowych, daje podstawę przerejestrowania samochodu itp.

Jeżeli cały spadek odziedziczył jeden spadkobierca, to do załatwienia pozostają jedynie formalności związane z przepisaniem majątku na nowego właściciela.

Gdy spadkobierców jest więcej, mogą oni znieść wspólność majątku spadkowego, rozdzielając pomiędzy siebie poszczególne przedmioty majątkowe. Jest to dział spadku.

Jeżeli wszyscy spadkobiercy zgadzają się co do tego, komu przypadną konkretne przedmioty, mogą załatwić tę sprawę umownie. Jeżeli w skład spadku wchodziła nieruchomość, umowa musi mieć formę aktu notarialnego, w pozostałych przypadkach działu można dokonać nawet ustnie. Jednak jeżeli do spadku wszedł np. samochód (albo inne przedmioty podlegające rejestracji), to do jego przerejestrowania potrzebne będzie przedstawienie w urzędzie umowy na piśmie.

Spadkobiercy mogą też udać się do sądu i zażądać sądowego działu spadku, składając pisemny wniosek.


We wniosku o dział spadku należy podać:

- imiona, nazwiska i adresy wszystkich spadkobierców;

- cały odziedziczony majątek oraz jego przybliżoną wartość;

- jeżeli spadkodawca pozostawił testament lub testamenty, należy wymienić je wszystkie i podać, gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują;

- jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, to trzeba przedstawić dowody, że nieruchomość ta stanowiła własność spadkodawcy (np. odpis z księgi wieczystej);

- należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, a przynajmniej podać sygnaturę akt tamtej sprawy.


Należy również dołączyć odpisy wniosku w takiej ilości, żeby można było doręczyć po jednym odpisie wniosku każdemu uczestnikowi.

Sąd wezwie osobę składającą wniosek do jego opłacenia.


Dziedziczenie

Istnieją też takie prawa i obowiązki zmarłego, które podlegają szczególnym regulacjom i przechodzą na określone osoby bez względu na to, czy są one spadkobiercami, czy nie. Ponieważ nie wchodzą do spadku, to zapisanie ich w testamencie jest bezskuteczne.

Przykładem jest prawo najmu lokalu mieszkalnego. Kodeks cywilny dokładnie określa, kto i w jakiej sytuacji wstępuje po zmarłym w stosunek najmu. Nie ma tu znaczenia, czy osoby te są spadkobiercami zmarłego.


PAMIĘTAJ! Do spadku wchodzą nie tylko prawa (np. własność nieruchomości i rzeczy ruchomych, oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych, udzielone innym osobom pożyczki, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, użytkowanie wieczyste), ale i obowiązki - długi zmarłego.

Jeżeli spadkobierca jest tylko jeden, to dziedziczy cały spadek.

Jeżeli jest kilku (lub więcej) spadkobierców, to każdy z nich nabywa określony ułamkiem udział w każdym z tych praw i obowiązków. W momencie śmierci spadkodawcy, każdy spadkobierca nabywa nie określone przedmioty, lecz ułamkową część wszystkiego, co wchodzi w skład spadku (także długów).


Pamiętaj! Z chwilą śmierci jednego z małżonków majątek wspólny dzieli się na dwie części: połowę przejmuje małżonek żyjący i ta część w ogóle nie podlega dziedziczeniu. Do spadku wchodzi jedynie druga połowa majątku wspólnego.


Przyjęcie i odrzucenie spadku

O tym, kto jest spadkobiercą, decyduje pozostawiony przez zmarłego testament, a w przypadku jego braku - przepisy prawa. Osoby te mogą jednak nie być zainteresowane przyjęciem spadku, bowiem dziedziczenie nie jest obowiązkowe.

Możliwość rezygnacji z dziedziczenia nabiera szczególnego znaczenia, jeśli zmarły pozostawił niespłacone długi.

Spadkobiercy mają obowiązek spłacić długi spadkowe. Do długów spadkowych należą, oprócz długów zaciągniętych przez spadkodawcę, także koszty jego pogrzebu, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz wykonania zapisów i poleceń.


Odpowiedzialność za długi spadkowe może być różna w zależności od treści oświadczenia złożonego przez spadkobiercę.

Spadkobierca może złożyć oświadczenie:

1. o odrzuceniu spadku,

2. o prostym przyjęciu spadku,

3. o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza.


1. Odrzucenie spadku oznacza, że spadkobierca nie chce w ogóle dziedziczyć. W takim wypadku nie przechodzą na niego ani prawa, ani obowiązki zmarłego. Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby zmarł przed spadkodawcą, a do dziedziczenia dochodzą uprawnieni w dalszej kolejności.

2. Proste przyjęcie spadku to zgoda na przejęcie wszelkich praw i obowiązków wchodzących w skład spadku. Spadkobierca odpowiada wówczas za długi spadkowe bez ograniczeń, a jeżeli długi spadkodawcy wynoszą więcej niż pozostawiony przez niego majątek, to spadkobierca będzie musiał pokryć różnicę z własnego majątku.

3. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że spadkobierca godzi się spłacić długi tylko do takiej wysokości, aby nie musiał dopłacać wierzycielom zmarłego z własnego majątku.

- przed notariuszem,

- w sędzię rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie,

- w sadzie - w trakcie postępowania o stwierdzenie praw do spadku.


W każdym przypadku za złożenie takiego oświadczenia pobiera się opłatę w wysokości 20 zł.


Złożenie takiego oświadczenia jest możliwe tylko w ciągu 6 miesięcy od momentu, w którym spadkobierca dowiedział się, że dziedziczy po zmarłym.



Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie oznacza proste przyjęcie spadku. W przypadkach, gdy spadkobiercę jest dziecko, które nie ukończyło 18 lat, osoba ubezwłasnowolniona lub osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Z tego względu wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku jest możliwe dopiero po upływie 6 miesięcy od śmierci spadkodawcy, chyba że wszyscy spadkobiercy złoża wcześniej oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

SŁOWNICZEK:

Spadek - to ogół majątkowych praw i obowiązków zmarłego, które z chwila śmierci spadkodawcy przechodzą na spadkobierców.

Spadkodawca - to osoba zmarła pozostawiająca spadek.

Spadkobierca - to osoba, na która spadek przechodzi.

Otwarcie spadku - w ten sposób kodeks cywilny określa moment śmierci spadkodawcy. Z ta chwila spadkobiercy nabywają spadek.

Dziedziczenie - to przejście majątku osoby zmarłej na spadkobierców.

Dziedziczenie testamentowe - następuje w przypadku sporządzenia przez spadkodawcę ważnego testamentu. Ma ono pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym.

Dziedziczenie ustawowe - zachodzi wówczas, gdy osoba zmarła nie sporządziła testamentu albo też żadna z osób powołanych w testamencie nie może lub nie chce dziedziczyć.

Dział spadku - sądowe lub umowne zniesienie wspólności majątku spadkowego.


Stan prawny na dzień 1 października 2004 r.


* * *


Informacje zawarte w ulotce pozwolą Państwu znaleźć odpowiedzi na podstawowe pytania, które najczęściej zadajecie w sekretariatach sądowych. O ewentualne porady prawne należy zwrócić się do prawnika.





do góry

* * *

3. SEPARACJA I ROZWÓD

      Jak wnieść pozew o rozwód?
      Co to jest separacja?


Informacje zawarte w broszurze pozwolą Państwu znaleźć odpowiedzi na podstawowe pytania, które najczęściej zadajecie w sekretariatach sądowych. O ewentualne porady prawne należy zwrócić się do prawnika.

Co należy zrobić, aby rozpocząć postępowanie sądowe o rozwód?
W celu rozpoczęcia procesu rozwodowego małżonek, który chce się rozwieść, powinien złożyć pozew.

Co powinien zawierać pozew?
Pozew powinien zawierać następujące dane:

W pozwie należy określić czego powód żąda, tj.: Ponadto można żądać orzeczenia o: Pozew powinien zawierać uzasadnienie, w którym należy wskazać przyczyny wystąpienia o rozwód.

Jak wnieść pozew?
Wzór pozwu znajdziesz na końcu ulotki. Pamiętaj! Złóż pozew w dwóch egzemplarzach i załącz: W pozwie powinieneś, oprócz elementów, które znajdziesz we wzorze, zgłosić dowody do rozpoznania na rozprawie, np. wskazać świadków. Po wniesieniu pozwu musisz oczekiwać na ustalenie przez sąd wysokości wpisu tymczasowego i na wezwanie sądu, opłacić wpis w wyznaczonym terminie. Wpis tymczasowy może wynosić od 50 do 600 złotych.

Pamiętaj!
Jeżeli nie stać Cię na pokrycie kosztów procesu, możesz wnieść o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Pełnomocnikiem w sprawie rozwodowej może być tylko adwokat. Nie może nim być radca prawny. Ustanowienie pełnomocnika nie jest obowiązkowe.
Ostateczny wpis określa sąd w wyroku, w którym orzeka o rozwodzie, mając na uwadze stan majątkowy stron obciążonych kosztami oraz stopień zawiłości sprawy.


Do jakiego sądu należy skierować pozew?
Do sądu okręgowego, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, o ile chociaż jedno z małżonków stale w tym okręgu przebywa. W przeciwnym przypadku właściwym jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a gdyby jego miejsce pobytu nie było znane, sąd właściwy według miejsca zamieszkania powoda.

Co sąd bada w procesie o rozwód?
Sąd bada, czy między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia i czy ma on charakter trwały. W tym celu bada, czy między małżonkami istnieją, a jeśli nie istnieją, to od jak dawna, więzi: psychiczna, fizyczna i majątkowa. Sąd może odmówić udzielenia rozwodu, jeżeli: Po wniesieniu i opłaceniu pozwu sąd wezwie małżonków na posiedzenie pojednawcze. Jeżeli strony nie pojednają się, sąd wyznaczy rozprawę.

Jak przebiega rozprawa? Na rozprawie musisz udowodnić wszelkie fakty, które przytaczasz.

Pamiętaj!
Możesz zgłaszać wszelkie dowody, za pomocą których chcesz udowodnić podnoszone fakty.
Świadkami mogą być Twoi najbliżsi krewni, np. rodzeństwo lub rodzice. Nie możesz jednak wnioskować o przesłuchanie swoich dzieci i wnuków, jeśli nie ukończyły lat 17, a innych dzieci, jeśli nie ukończyły lat 13. W każdej sprawie o rozwód sąd obowiązkowo przesłuchuje małżonków.


Pamiętaj
Słuchaj dokładnie pouczeń sądu podczas rozprawy i czytaj uważnie wszystkie pisma, które przesyła ci sąd oraz pouczenia znajdujące się pod pismami.

O czym sąd rozstrzyga orzekając rozwód?
Sąd rozstrzyga o:

Ponadto sąd może rozstrzygnąć o: W wyroku sąd powinien określić, czy i który małżonek ponosi winę za rozkład pożycia małżeńskiego. Na zgodne żądanie małżonków sąd nie będzie orzekał o winie.

Jakie znaczenie ma orzeczenie winy przy rozwodzie?
Orzeczenie o winie ma duże znaczenie, jeżeli chodzi o konieczność płacenia po rozwodzie alimentów na rzecz drugiego z małżonków. Podstawową zasadą jest, że małżonek uznany za wyłącznie winnego nie może żądać alimentów. Małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka alimentów. Jeżeli zaś jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego i rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej drugiego małżonka, wówczas na jego żądanie sąd może nakazać małżonkowi winnemu płacenie alimentów.

Obowiązek płacenia alimentów byłemu małżonkowi wygasa:
Orzeczenie o winie nie ma wpływu na obowiązek płacenia alimentów na rzecz dzieci.

Czy w toku sprawy o rozwód może toczyć się sprawa o alimenty, podwyższenie alimentów lub dotycząca pieczy nad małoletnimi dziećmi - przed innym sądem?
Nie może. Jeżeli sprawa z wyżej wymienionego zakresu została wniesiona, sąd rodzinny przekazuje ją do tego sądu, w którym toczy się sprawa o rozwód.

Jakie są skutki orzeczenia rozwodu?
Z chwilą rozwiązania małżeństwa między małżonkami ustaje wspólność majątkowa, tzn. od tej pory dochody każdego z małżonków bądź nabyte przez nich rzeczy wchodzą w skład ich odrębnego majątku.
Jeżeli w skład majątku wspólnego wchodzi spółdzielcze prawo do lokalu, byli małżonkowie powinni w ciągu roku zdecydować, któremu z nich ma zostać ono przyznane.
Małżonek, który na skutek zawarcia związku małżeńskiego zmienił nazwisko, może w ciągu trzech miesięcy od rozwiązania małżeństwa powrócić do poprzedniego nazwiska, składając odpowiednie oświadczenie przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego.



Rozwód a separacja

Jakie są najważniejsze różnice oraz podobieństwa między rozwodem a separacją?

RÓŻNICE: PODOBIEŃSTWA:

do góry

* * *

WZÓR - POZEW O ROZWÓD

Kraków, dn. 6 maja 2004 r.

Sąd Okręgowy w Krakowie
Wydział XI Cywilno-Rodzinny

Powódka: Maria Nowak,
zam. ul. Asfaltowa 41
30-818 Kraków

Pozwany: Jan Nowak
zam. ul. Brukowana 14
30-818 Kraków


Pozew o rozwód

Wnoszę o:

1. rozwiązanie małżeństwa powódki Marii Nowak z pozwanym Janem Nowakiem, zawartego 21 października 1975 roku w Urzędzie Stanu Cywilnego w Krakowie, nr aktu małżeństwa 1000/89 - przez rozwód, bez orzekania o winie;

2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu według norm przepisanych.

Uzasadnienie: Strony zawarty związek małżeński w Krakowie w dniu 21 października 1975 roku. Dowód: akt małżeństwa stron.

Z tego małżeństwa w dniu 28 maja 1976 roku urodziła się córka Sylwia Nowak, a 15 grudnia 1977 syn Krzysztof Nowak. Początkowo małżeństwo stron układało się dobrze. Strony tworzyły zgodną rodzinę, wychowywały dzieci, dorabiały się majątku.

Około 1990 roku stosunki między małżonkami zaczęty się psuć. Powódka straciła pracę w przedsiębiorstwie państwowym i zaczęta wyjeżdżać do pracy do Włoch i Hiszpanii. W związku z dorastaniem dzieci potrzeby finansowe rodziny byty coraz większe i wyjazdy te przedłużały się.

Przedłużająca się nieobecność powódki w kraju powodowała rozluźnianie się więzi duchowej pomiędzy małżonkami.

Dowód: przesłuchanie stron.

Podczas długotrwałego wyjazdu powódki w latach 1996-1997 pozwany nawiązał romans z inną kobietą, który trwa do dziś. Od tego czasu małżeństwo stron było w istocie fikcją, utrzymywaną jedynie dla dobra dzieci.

W tym czasie pozwany zaczął również nadużywać alkoholu.

Dowód: przesłuchanie stron.

Kiedy dzieci stron usamodzielniły się i założyły własne rodziny, co nastąpiło w latach 2001-2002, pozwany wyprowadził się z domu i zamieszkał z inną kobietą. W tej sytuacji oczywistym jest, że nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, a orzeczenie rozwodu jest uzasadnione.

Dowód: przesłuchanie stron.

Mając na uwadze, że strony nie mają małoletnich dzieci, wnoszę o ograniczenie postępowania dowodowego do przesłuchania stron.

Maria Nowak

Załączniki:
Odpis zupełny aktu małżeństwa
Odpis pozwu
do góry

* * *

4. EKSMISJA

Gdy dłużnik ma wydać nieruchomość...

Przystępując do wykonania tytułu wykonawczego, na podstawie którego dłużnik ma wydać wierzycielowi nieruchomość, komornik w pierwszej kolejności wysłuchuje dłużnika. Celem tej czynności jest ustalenie, jakie czynności będą niezbędne do wprowadzenia wierzyciela w posiadanie. Następnie komornik wzywa dłużnika do dobrowolnego wykonania obowiązku w określonym stosownie do okoliczności terminie. Jeżeli w wyznaczonym terminie dłużnik nie wykona obowiązku, komornik dokonuje czynności koniecznych do wprowadzenia wierzyciela w posiadanie nieruchomości.

Jak przebiega eksmisja z lokalu lub pomieszczenia?

Przepisy egzekucyjne w obecnym brzmieniu różnicują sytuację, gdy eksmisja ma dotyczyć lokalu służącego do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych dłużnika, oraz innego lokalu lub pomieszczenia nie służącego do zaspokajania takich potrzeb. Jeżeli dłużnik ma wydać lokal lub pomieszczenie, które nie służy mu do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, komornik w pierwszej kolejności jest obowiązany wezwać dłużnika do dobrowolnego wykonania tego obowiązku w określonym terminie. Wezwanie to powinno zawierać ostrzeżenie, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, komornik przystąpi do przeprowadzenia egzekucja w celu opróżnienia lokalu. Jeżeli wezwanie okaże się bezskuteczne, komornik dokonując czynności usunie z lokalu lub pomieszczenia także inne osoby, zajmujące lokal wraz z dłużnikiem. Jeżeli jednak osoba taka wykaże dokumentem, iż zajmowanie lokalu wynika z tytułu prawnego niepochodzącego od dłużnika, ale np. od współwłaściciela lokalu, komornik powstrzyma się od egzekucji w stosunku do tej osoby.

Czym rożni się eksmisja z lokali mieszkalnych?

W przypadku eksmisji dłużnika z lokalu, który służy zaspokajaniu jego potrzeb mieszkaniowych, nie mają zastosowania przepisy określające rozszerzoną wykonalność tytułu wykonawczego. W takich sytuacjach nie stosuje się zasady, że jeżeli tytuł wykonawczy określa obowiązek dłużnika opróżnienia lokalu, to wówczas jest on również skuteczny w stosunku do wszystkich osób zajmujących lokal wraz z dłużnikiem. Komornik nie może więc usunąć z lokalu innych osób, jeżeli tytuł wykonawczy zobowiązuje do opróżnienia lokalu tylko dłużnika. Oznacza to, że tytuł wykonawczy w swojej treści musi zobowiązywać wszystkie osoby zajmujące lokal mieszkalny do jego opróżnienia.

Czy komornik może eksmitować "na bruk"?

Co do zasady NIE. Jeżeli z tytułu wykonawczego nie wynika prawo dłużnika do lokalu socjalnego lub zamiennego, dłużnik może być eksmitowany wyłącznie do pomieszczenia tymczasowego. Komornik nim wezwie dłużnika do opróżnienia lokalu wysłucha go w celu ustalenia jego sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz czy dłużnikowi przysługuje tytuł prawny do innego lokalu lub pomieszczenia, w którym może zamieszkać (np. u członków rodziny). Jeżeli dłużnikowi nie przysługuje prawo do innego lokalu lub pomieszczenia, i dłużnik takiego lokalu nie znalazł, komornik ma obowiązek wystąpić do gminy o wskazanie tymczasowego pomieszczenia. Tymczasowe pomieszczenia może wskazać również wierzyciel.

Dalsze czynności komornik może podjąć dopiero wówczas, gdy dłużnik będzie miał zapewnione prawo do tymczasowego pomieszczenia. Jeżeli pomieszczenie tymczasowe zostanie wskazane przez gminę, wierzyciela lub znajdzie je sam dłużnik, komornik wezwie dłużnika do dobrowolnego opróżnienia lokalu wskazując jednocześnie tymczasowe pomieszczenie, do którego może nastąpić przekwaterowanie.

Jakie warunki powinno spełniać pomieszczenie tymczasowe?

Pomieszczenie tymczasowe powinno:
  1.    nadawać się do zamieszkania,
  2.    posiadać dostęp do źródła zaopatrzenia w wodę i do ustępu, chociażby te urządzenia znajdowały się poza budynkiem,
  3.    posiadać oświetlenie naturalne i elektryczne,
  4.    posiadać możliwość ogrzewania,
  5.    posiadać niezawilgocone przegrody budowlane,
  6.    zapewniać możliwość zainstalowania urządzenia do gotowania posiłków,
  7.    zapewniać co najmniej 5 m2 powierzchni mieszkalnej na jedną osobę,
  8.    znajdować się w tej samej miejscowości lub pobliskiej, jeżeli zamieszkanie w tej miejscowości nie pogorszy nadmiernie warunków życia osób przekwaterowywanych.
    Od wymagań określonych w pkt 7 i 8 można odstąpić, ale wyłącznie za zgodą dłużnika przekwaterowywanego.

Co dzieje się z rzeczami ruchomymi dłużnika w razie eksmisji lub wydania nieruchomości?

Komornik przed dokonaniem czynności egzekucyjnych mających na celu opróżnienie lokalu, pomieszczenia albo wydanie nieruchomości opisuje wszystkie rzeczy ruchome znajdujące się w lokalu, pomieszczeniu lub na nieruchomości, a niebędących przedmiotem egzekucji. Następnie w toku czynności wydaje je dłużnikowi, a w razie jego nieobecności pozostawia je innej osobie dorosłej spośród domowników dłużnika. Jeżeli nie będzie to możliwe, ruchomości zostaną przekazane na przechowanie dozorcy ustawionemu przez komornika. Koszty przechowania ponosi wówczas dłużnik.

Jeżeli dłużnik nie odbierze od dozorcy przechowywanych tam ruchomości, dozorca wezwie dłużnika w terminie nie krótszym niż 30 dni do ich odebrania. Jeżeli dłużnik i w tym terminie tego nie uczyni, dozorca może zwrócić się do sądu o nakazanie sprzedaży rzeczy, a gdyby nie przedstawiały żadnej wartości handlowej lub gdyby sprzedaż okazała się bezskuteczna, o wskazanie innego sposobu rozporządzenia rzeczą, nie wyłączając ich zniszczenia.

Pamiętaj, że:

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 1964 r., Nr 43, poz. 296 ze zmianami).




do góry

* * *

5. WŁAŚCIWOŚĆ SĄDU - Do którego sądu skierować pismo?

      Który sąd jest właściwy w postępowaniu cywilnym?
      Czy zawsze o miejscu rozpatrywania sprawy zawsze decyduje właściwość miejscowa ogólna?
      Czy strony mogą umówić się, który sąd rozpozna ich sprawę?

Przez właściwość sądu należy rozumieć zakres spraw przekazanych mu do rozpoznania i rozstrzygnięcia w danym postępowaniu.

Który sąd jest właściwy w postępowaniu cywilnym?

Aby ustalić, który sąd będzie rozpatrywał sprawę trzeba rozważyć:

1. Właściwość miejscową ogólną

2. Właściwość rzeczową

Do właściwości sądów okręgowych
należą sprawy:

Natomiast do właściwości sądów rejonowych należą wszystkie sprawy z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów okręgowych.




Czy zawsze o miejscu rozpatrywania sprawy zawsze decyduje właściwość miejscowa ogólna?

Czasami zdarza się, że przepisy wyraźnie wskazują jaki sąd jest wyłącznie właściwy dla danej sprawy lub też pozostawiają wybór osobie wszczynającej postępowanie. Dlatego można jeszcze wyróżnić:

1. Właściwość przemienna

2. Właściwość wyłączna:


Czy strony mogą umówić się, który sąd rozpozna ich sprawę?

Strony mogą umówić się na piśmie o podanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy, jeżeli strony nie postanowiły inaczej. Strony mogą również ograniczyć umową pisemną prawo wyboru powoda pomiędzy kilku sądami właściwymi dla takich sporów. Strony nie mogą jednak zmienić właściwości wyłącznej.


Pamiętaj, że:

Podstawa prawna:

do góry

* * *

6. ZAŻALENIE - w jakich sytuacjach i komu w postępowaniu cywilnym przysługuje zażalenie? [16.06.2005]

      Kiedy przysługuje zażalenie?
      Jak zażalenie powinno być sporządzone?
      Jak toczy się postępowanie w sprawie o zażalenie?
      Jakie orzeczenia mogą zapaść w tym postępowaniu?

Kiedy przysługuje zażalenie?

Zażalenie przysługuje tylko w tych przypadkach, w których Kodeks postępowania cywilnego je wyraźnie przewiduje. Tak więc, na gruncie postępowania procesowego zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a ponadto na postanowienia sądu pierwszej instancji i zarządzenia przewodniczącego, których przedmiotem jest:

Zażalenie przysługuje także do Sądu Najwyższego na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające kasację oraz skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

W sprawach, w których przysługuje kasacja, zażalenie przysługuje także na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie, z wyjątkiem postanowień, na które przysługuje kasacja, a także postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Jednakże to zażalenie podlega obowiązkowi sporządzenia go przez adwokata lub radcę prawnego (z wyjątkami od stosowania przymusu adwokackiego przedstawionymi w poradzie pt. Kasacja w postępowaniu cywilnym.) W przypadku postępowania nieprocesowego, zabezpieczającego i egzekucyjnego również wymaga się szczególnego przepisu, który uprawnia do złożenia zażalenia. Jednakże w postępowaniu procesowym przypadki te zebrano w jednym katalogu, natomiast w wymienionych postępowaniach poszczególne przepisy stanowią o dopuszczalności zażalenia.

Jak zażalenie powinno być sporządzone?
Zażalenie powinno czynić przede wszystkim zadość wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego (patrz porada: Pisma procesowe w postępowaniu cywilnym) oraz zawierać ponadto:

Ponadto, choć to wymaganie nie jest ściśle wskazane w przepisach dotyczących zażalenia, skarżący powinien w sprawach majątkowych określić wartość przedmiotu zaskarżenia. Należy także uiścić przewidzianą prawem opłatę sądową (zależną od wysokości przedmiotu zażalenia).

Do kogo i kiedy należy wnosić zażalenie?

Termin do wniesienia zażalenia jest tygodniowy i liczy się od doręczenia postanowienia. W przypadku, gdy strona nie zażądała w terminie przepisanym doręczenia postanowienia zapadłego na rozprawie, wówczas termin tygodniowy liczy się od ogłoszenia postanowienia. Jeżeli dana strona nie dotrzyma wymienionego terminu, może żądać jego przywrócenia, ale tylko jeżeli zachodzą do tego przesłanki. Zażalenie wnosi się do sądu pierwszej instancji.

Jak toczy się postępowanie w sprawie o zażalenie?

Po pierwsze wniesienie zażalenia nie stanowi podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Sąd pierwszej instancji może jednak wstrzymać jego wykonanie do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. Postanowienie takie może zapaść na posiedzeniu niejawnym.

Jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wówczas sąd, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt sądowi drugiej instancji, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Jeżeli w takim przypadku wyda postanowienie, to od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych.

Jeżeli zachodzi opisana sytuacja sąd pierwszej instancji przedstawia akta sprawy wraz z zażaleniem sądowi drugiej instancji po uprzednim doręczeniu zażalenia stronie przeciwnej. Nie ma jednak obowiązku doręczania zażalenia stronie przeciwnej na postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych lub cofnięcie takiego zwolnienia, oraz odmowie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie, a także na postanowienie o skazaniu świadka, biegłego, strony i osoby trzeciej na grzywnę, na zarządzenie przymusowego sprowadzenia i aresztowania świadka oraz na odmowę zwolnienia świadka i biegłego od grzywny i świadka od przymusowego sprowadzenia. Wówczas akta sprawy z zażaleniem sąd pierwszej instancji przedstawia sądowi drugiej instancji niezwłocznie po złożeniu zażalenia.

Jeżeli doręczono zażalenie stronie przeciwnej, to odpowiedź na zażalenie może być wniesiona wprost do sądu drugiej instancji w terminie tygodniowym od doręczenia zażalenia. Sąd drugiej instancji rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym.

Jakie orzeczenia mogą zapaść w tym postępowaniu?

W postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia sąd drugiej instancji uzasadnia postanowienie kończące to postępowanie z urzędu.

Pamiętaj, że:

do góry

* * *

7. ŚWIADCZENIA RODZINNE - czyli o tym, jak z nich korzystać w okresie przejściowym (od 1 września 2005 r.) [01.09.2005 ]

Wprawdzie ustawa o świadczeniach rodzinnych w sposób jednoznaczny zakończyła "egzystencję" Funduszu Alimentacyjnego z dniem 1 maja 2004 r., to jednak oczywistym jest, iż nie było możliwe dokonanie tak - jakby nie było - drastycznych zmian z dnia na dzień. Stąd pojawiła się potrzeba wprowadzenia pewnego okresu przejściowego. Jak długo trwał okres przejściowy dla świadczeń rodzinnych? Jakie podmioty odpowiedzialne są za wypłatę świadczeń rodzinnych? Kto ustala prawo do świadczeń rodzinnych? Czy w okresie przejściowym wypłacanie świadczeń rodzinnych odbywa się na innych zasadach? Czy istniej organ nadzorczy wobec organów wypłacających świadczenia rodzinne?

do góry

* * *

8. Co grozi za NIEPŁACENIE ALIMENTÓW - nowe przepisy od 1 czerwca [21.09.2005 ]

1 czerwca 2005 r. wchodzi w życie większość przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Ów nowy akt określa zasady postępowania wobec osób zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja prowadzona przez komornika sądowego jest bezskuteczna oraz zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Co czeka dłużnika alimentacyjnego, który nie płaci alimentów? Jakie inne formy nacisku na dłużnika alimentacyjnego przewiduje ustawa? Czy ktoś będzie płacił alimenty za dłużnika, który nie płaci? Co to jest zaliczka alimentacyjna? Kiedy i komu należy się zaliczka alimentacyjna? W jakiej kwocie przysługuje zaliczka alimentacyjna? W jakich okolicznościach zaliczka alimentacyjna nie będzie przysługiwać? Czy zaliczka można otrzymać tylko w formie pieniężnej? Jakie są zasady przy ustalaniu prawa do zaliczki alimentacyjnej?Jakie dokumenty są podstawą wydania decyzji o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej? Czy wypłata zaliczki alimentacyjnej może zostać wstrzymana albo może podlegać zwrotowi?

do góry

* * *

9. OBOWIĄZEK ALIMENTACYJNY. Od kogo możesz żądać środków utrzymania bądź wychowania? [21.09.2005 ]

Przez obowiązek alimentacyjny należy rozumieć dostarczanie niezbędnych środków utrzymania osobie, która nie jest w stanie ich samodzielnie zdobyć, a w przypadku dzieci i młodzieży, także środków wychowania. Na środki utrzymania składają się nie tylko podstawowe potrzeby związane z mieszkaniem, wyżywieniem, posiadaniem odzieży i z zapewnieniem podstawowej opieki zdrowotnej, czyli tzw. minimum egzystencji, ale także, o czym nie wszyscy wiedzą, środki na zaspakajanie podstawowych potrzeb kulturalnych i rozrywkowych, co razem określane jest jako środki na usprawiedliwione potrzeby. Kiedy zatem można dochodzić alimentów? Od kogo można żądać alimentów lub środków utrzymania, czy też wychowania?

do góry

* * *

LINKI DO STRONY ZE WZORAMI PISM PROCESOWYCH:

Wprowadzenie

1. Pozew o rozwód bez orzekania o winie (małżeństwo bezdzietne)

2. Pozew o rozwód bez orzekania o winie (małżeństwo posiadające małoletnie dzieci)

3. Pozew o rozwód bez orzekania o winie z wnioskiem o uregulowanie użytkowania mieszkania (małżeństwo bezdzietne)

4. Pozew o rozwód bez orzekania o winie z wnioskiem o zabezpieczenie powództwa w zakresie alimentów

5. Pozew o rozwód bez orzekania o winie z wnioskiem o dokonanie zgodnego podziału majątku dorobkowego

6. Pozew o rozwód z winy obu stron, gdy z małżeństwa pochodzą małoletnie dzieci i pozwana przebywa poza granicami kraju

7. Pozew o rozwód z winy obu stron (ojcem biologicznym dzieci urodzonych w czasie trwania małżeństwa jest inny mężczyzna)

8. Pozew o rozwód z winy pozwanego, powierzenie powódce wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi przy pozbawieniu władzy rodzicielskiej pozwanego

9. Pozew o rozwód z winy żony z wnioskiem o powierzenie ojcu wykonywania władzy rodzicielskiej

10. Pozew o rozwód z winy pozwanej, powierzenie powodowi wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi i zasądzenie alimentów wraz z wnioskiem o podział majątku

11. Pozew o rozwód z winy powoda

12. Pozew o unieważnienie małżeństwa

13. Pozew o ustalenie nieistnienia małżeństwa

14. Pozew o orzeczenie separacji z winy pozwanego

15. Zgodny wniosek o separację

16. Zgodny wniosek o zniesienie separacji

17. Wniosek o zabezpieczenie powództwa w zakresie alimentów na małoletnie dzieci

18. Wniosek powódki o zabezpieczenie powództwa w zakresie przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny

19. Wniosek powoda o zabezpieczenie powództwa w zakresie kontaktów z małoletnim dzieckiem

20. Wniosek powódki o zabezpieczenie powództwa w zakresie użytkowania mieszkania



* * *
pozew_ zalegle_wynagrodzenie.rtf  (18.2 kB)